این سند، چارچوب راهبردی و اجرایی احداث و بهرهبرداری از نمایشگاه دائمی گام دوم انقلاب اسلامی را ارائه مینماید. هدف اصلی این پروژه، تبدیل بیانیه راهبردی رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظلهالعالی) به یک تجربه ملموس، تبیینی و الهام بخش برای نسل جدید و عموم ملت ایران است.
نمایشگاه مذکور، نه صرفاً یک موزه تاریخی، بلکه یک مرکز جهاد تبیین چندوجهی خواهد بود که دستاوردهای چهل ساله انقلاب را در چارچوب مطالبات هفتگانه گام دوم، و راهبردهای چهل ساله گام دوم را با رویکردی عمیقاً انقلابی، علمی و آیندهنگر به تصویر میکشد.
ارکان کلیدی طرح:
مأموریت اصلی: تحقق عملی جهاد تبیین و ایجاد زیرساخت دائمی برای فهم عمیق مؤلفههای تمدنساز انقلاب اسلامی.
ساختار محتوایی: انطباق 100 درصدی با ساختار 8 محور اصلی بیانیه.
رویکرد اجرایی: استفاده از فناوریهای پیشرفته (واقعیت ترکیبی، شبیهسازیهای تعاملی) برای ایجاد درک حسی و ماندگار.
خروجی راهبردی: تربیت کنشگران انقلابی، تقویت امیدآفرینی و ارائه الگوی پیشرفت اسلامی-ایرانی.
این پروژه، به عنوان یک سند پشتیبان راهبردی برای شهرداریها و نهادهای انقلابی تلقی میشود تا امکان توسعه زیرساختها فراهم آید و تبدیل به یک قطب فرهنگی مرجع در سطح ملی گردد.
3.1. ضرورت وجودی
در عصر جنگ روایتها و پیچیدگیهای شناختی، تبیین دستاوردهای چهل ساله انقلاب، نیازمند ابزاری ماندگارتر از سخنرانیها و مقالات است. بیانیه گام دوم، سند نقشه راه آینده کشور است و ضرورت دارد که این نقشه، به صورت عینی و ملموس برای افکار عمومی، به ویژه جوانان، ترسیم شود. این نمایشگاه پاسخی است به:
تهدیدات شناختی و تلاش دشمن برای سیاهنمایی دستاوردهای انقلاب.
نیاز مبرم به نهادینهسازی گفتمان پیشرفت اسلامی در فضای عمومی.
لزوم تبدیل نظریه به عمل در ساحت تمدنسازی نوین اسلامی.
3.2. مأموریت اصلی
تأسیس، تجهیز و اداره نمایشگاه دائمی که به مثابه میدان تبیین عملیاتی، مفاهیم، مبانی، دستاوردها و افقهای بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی را در قالب یک تجربه چندحسی و تعاملی، به مخاطبان منتقل نماید و آنها را برای ایفای نقش در تحقق تمدن نوین اسلامی آماده سازد.
3.3. اهداف راهبردی
ردیف هدف راهبردی شاخص کلیدی عملکرد
1. تثبیت گفتمان انقلابی: تبدیل مفاهیم نظری بیانیه به باورهای عملی در بازدیدکنندگان.افزایش میانگین نمره درک مفاهیم استراتژیک پس از بازدید (بر اساس نظرسنجی)
2. الگوسازی تمدنی: نمایش الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی در مقابل مدلهای شکستخورده غربی.تولید حداقل 50 روایت مستند از کنشگران نمونه در حوزههای مختلف
3. ایجاد زیرساخت تبیین: فراهم آوردن فضایی مجهز برای برگزاری نشستهای تخصصی و کارگاههای جهاد تبیین.میزبانی حداقل 100 رویداد تخصصی آموزشی در سال اول بهرهبرداری.
4. جذب سرمایه اجتماعی: تقویت امید و انگیزه نسل جوان برای ادامه مسیر انقلاب.ثبت مستمر نرخ بازگشت بازدیدکنندگان و توصیهگر بازدید.
نمایشگاه به عنوان تجسم فیزیکی بیانیه طراحی شده و ساختار آن مستقیماً از 8 محور اصلی بیانیه پیروی میکند. هر بخش اصلی نمایشگاه، به یکی از این محورها اختصاص دارد.
[جدول زیر، ساختار محتوایی اصلی نمایشگاه را نشان میدهد]
محور بیانیه گام دومعنوان بخش نمایشگاه (موضوع راهبردی)تمرکز محتوایی
1. اسلامیت و معنویتایمان، اخلاق و کرامت انسانینمایش مبانی اخلاقی و معنوی انقلاب؛ مقابله با سکولاریسم.
2. استقلال و آزادی حاکمیت ملی و استقلال حقیقی تبیین ابعاد استقلال سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و علمی؛ نفی سلطه.
3. عزت ملی و علمی مرکزیت علم و فناوری و افتخارات ملی نمایش دستاوردهای جهاد علمی، فناوریهای راهبردی و خودکفایی.
4. عدالت و مبارزه با فساد عدالت اجتماعی و مبارزه مستمر با انحرافات تبیین ساختارهای عدالتگستر و مبارزه با فساد سیستماتیک.
5. استقلال اقتصادی اقتصاد مقاومتی و شکوفایی تولید داخلی نمایش نقش تولید ملی، خوداتکایی و چالشهای تحریم.
6. سبک زندگی اسلامی تمدن نوین و سبک زندگی ایرانی-اسلامی ارائه الگوی خانواده، فرهنگ، هنر و رسانه برآمده از انقلاب.
7. عزت جهانی و آرمانگرایی جبهه مقاومت و جایگاه منطقهای و بینالمللی ترسیم عمق استراتژیک انقلاب و محوریت مقاومت در جهان اسلام.
چارچوب عملیاتی نمایشگاه بر سه ستون اصلی استوار است تا رویکرد آموزشی-تبیینی صرف، تبدیل به یک فرایند عمیق شناختی شود:
الف) جهاد تبیین
نمایشگاه باید ابزاری باشد برای مقابله با روایتهای متقابل. این امر از طریق ارائه مستندات عینی، دادههای آماری قابل رصد، و روایتهای شاهدان عینی تحقق مییابد. تأکید بر تبیین چراستی و چگونگی دستاوردها است، نه صرفاً نمایش آنها.
ب) نمادسازی
استفاده از نمادهای بصری قدرتمند و ماندگار که بتواند در ذهن مخاطب حک شود. طراحی فضاها باید الهامگرفته از مفاهیم انقلابی (مانند مسیر نور، ایستادگی، رهایی) باشد.
مثال: استفاده از حجمهای معماری که نماد عبور از فیلترهای قدرتهای سلطهگر باشند.
ج) تصورسازی
محتوای سیاستگذاری باید به صورت تجربی به مخاطب منتقل شود. این امر مستلزم استفاده حداکثری از فناوریهای غوطهورکننده (Immersive Technologies) است تا مخاطب، خود را در فرایند انقلاب و تمدنسازی جای دهد. انتقال صرف اطلاعات جای خود را به انتقال حس و درک میدهد.
سناریوی بازدیدکنندگان از نقطه «درک مبانی» آغاز شده و به نقطه «تعهد به آینده» ختم میشود.
مراحل روایت:
بخش آغازین (مدخل): «پیش از طلیعه» (نمایش وضعیت پیش از انقلاب و ضرورت بعثت امام خمینی (ره)). (تمرکز بر رنج تاریخی و استبداد).
بخش میانی (هسته اصلی): «جهاد و ساختن» (توزیع شده در 8 محور اصلی گام دوم). (نمایش تقابلها، دستاوردها و نقاط قوت در مواجهه با دشمن).
بخش اوج (نقطه عطف): «نمایشگاه پیشرفت الگوی اسلامی» (استفاده از VR/AR برای نمایش آینده مطلوب انقلاب در افق 1420 و پس از آن، مبتنی بر اهداف بیانیه).
بخش پایانی (خروجی): «میدان تعهد» (فضایی تعاملی که بازدیدکنندگان نقش خود را در تداوم مسیر انقلاب تعیین میکنند و گواهی دیجیتال دریافت مینمایند).
بخشها بر اساس 8 محور بیانیه طراحی شده و ماهیت سیاستگذاری شده دارند:
الف) غرفه تبیین مبانی (مدخل):
هدف سیاستگذاری: ایجاد حس تعلق و درک تاریخی.
اجزاء: دیوار نگارههای مفهومی از اندیشه سیاسی-اجتماعی امام خمینی (ره)؛ نمایش اسناد تاریخی تحولآفرین.
ب) غرفههای 7 گانه (محتوای راهبردی):
هر غرفه باید به جای نمایش صرف محصول، فرآیندهای مدیریتی و تصمیمگیریهای کلان را رمزگشایی کند.
مثال (غرفه علمی): نمایش اتاق کنترل ملی توسعه فناوریهای هایتک (شبیهسازی اتاق فرماندهی علم و فناوری) و نمایش مدلهای حکمرانی دانشبنیان.
ج) اتاق شبیهسازی چالشها (بخش تعاملی):
هدف سیاستگذاری: آموزش مواجهه با بحرانهای نوین.
اجزاء: شبیهسازی اتاقهای بحران اقتصادی (مقابله با تحریم) و سایبری، با استفاده از سناریوهای واقعی و پاسخهای مدیریتی نظام.
د) گالری الگوی زندگی (فرهنگی-اجتماعی):
هدف سیاستگذاری: ارائه تصویری مثبت و جذاب از سبک زندگی اسلامی در مواجهه با هجمه فرهنگی غرب.
اجزاء: نمایش دستاوردهای سینما، هنر، معماری و خانواده اسلامی موفق به صورت پروژههای مدلسازی شده.
ه) سالن اندیشهورزی (فضای پشتیبانی):
تخصیص فضای دائمی برای برگزاری میزگردها، نشستهای تخصصی و جلسات توجیهی مدیران با بهرهگیری از محتوای نمایشگاه.
نمایشگاه باید اثرات قابل سنجش بر محیط پیرامونی خود بگذارد:
خروجی تربیتی (نسل جدید): طراحی بستههای آموزشی مکمل برای مدارس و دانشگاهها که بازدید از نمایشگاه را به عنوان بخشی از درس تاریخ معاصر، علوم اجتماعی و تعلیمات دینی قرار دهد.
خروجی فرهنگی (کنشگری هنری): تبدیل محتوای نمایشگاه به منابع الهامبخش برای تولیدات هنری جدید (فیلم کوتاه، مستند، تئاتر خیابانی) در قالب یک فراخوان دائمی.
خروجی اجتماعی (ارتباط با اجتماع): تبدیل نمایشگاه به کانون ارتباط مستقیم با نخبگان مردمی، تشکلهای فعال و گروههای جهادی برای تزریق محتوای تبیینی به سطح جامعه.
گروه مخاطب اولویت نحوه بهرهبرداری نهادی دانشآموزان و دانشجویان بالا (نسل آینده) بازدیدهای هدایتشده اجباری و برگزاری اردوهای راهبردی فرهنگی.
مدیران و مسئولین دولتی بالا (توجیه سیاستها) برگزاری دورههای توجیهی فصلی و استفاده از فضای نمایشگاه به عنوان مرکز آموزش بدو خدمت مدیران.
نخبگان و اساتیدمتوسط (تولید محتوا)دسترسی ویژه به بایگانی دیجیتال نمایشگاه برای تحقیقات و تولید کتب و مقالات.
عموم مردم و خانوادههابالا (تقویت باور عمومی)تورهای خانوادگی با تمرکز بر جنبههای امیدآفرین و سبک زندگی.
هیئتهای خارجی (سیاسی/فرهنگی)متوسط (تأثیرگذاری بینالمللی) برگزاری تورهای اختصاصی برای معرفی دستاوردهای انقلاب به عنوان یک مدل حکمرانی متفاوت.
10.1. الزامات فضایی (سایز و جانمایی)
حداقل زیربنای مفید: توصیه میشود سایت حداقل شامل 10,000 تا 15,000 متر مربع فضای سرپوشیده باشد تا امکان پوشش کامل 8 محور و زیرساختهای پشتیبانی (سالن کنفرانس، کتابخانه تخصصی) فراهم شود.
مکانیابی: ترجیحاً در نزدیکی مراکز دانشگاهی، فرهنگی یا در نقاط استراتژیک شهری با دسترسی حمل و نقل عمومی مناسب.
10.2. الزامات فناوری
پلتفرم چندرسانهای: استفاده از زیرساختهای چندلایه (سختافزار، نرمافزار اختصاصی، محتوای تعاملی).
فناوریهای کلیدی: واقعیت افزوده (AR)، واقعیت مجازی (VR)، نمایشگرهای تعاملی لمسی بزرگ (Multi-touch Walls)، اتاقهای شبیهسازی حرکت (Motion Simulators).
مدیریت محتوا: طراحی یک سامانه مدیریت محتوای تخصصی (CMS) برای بهروزرسانی سریع محتوای تبیینی مطابق با تحولات روز و تحولات بیانیه.
موفقیت این پروژه نیازمند همافزایی میان چهار رکن اصلی حکمرانی است:
نهاد مشارکتکننده نقش اصلی در پروژه سهم حمایتی (پیشنهادی)
1. نهاد حلقه میانی جبهه مردمی گام دوم انقلاب با مشارکت سایر تشکلها و فعالان بیانیه گام دوم به عنوان تولیت مردمی نمایشگاه: به عنوان متولی اصلی طرح که حکم ایشان توسط حضرت آیت الله العظمی خامنه ای حفظه الله به عنوان مولف بیانیه گام دوم صادر می شود.
2. اندیشگاه نهاد مرجع بیانیه گام دوم تضمین محتوایی و نظارت راهبردی تأیید نهایی تمامی سناریوهای محتوایی و ارائه اسناد بالادستی به عنوان مرجع تخصصی بیانیه گام دوم.
3. نهادهای انقلابی (فرهنگی/اجتماعی) تأمین محتوای تخصصی و پشتیبانی نیروی انسانی تأمین محتوای تولیدشده در حوزههای تخصصی (مانند دستاوردهای دفاعی یا علمی) و اعزام کارشناس تبیینگر.
4. شهرداریها و شوراهای شهر تأمین زیرساخت فیزیکی و مدیریت شهری تخصیص زمین، تأمین منابع اولیه ساخت و مدیریت بهرهبرداری اولیه (در صورت عدم تأسیس نهاد مدیریتی مستقل).
الزام سیاستگذاری: تشکیل یک "شورای عالی نمایشگاه" با حضور نمایندگان چهار نهاد مذکور برای مدیریت یکپارچه طرح.
این برآوردها نیازمند مطالعات تفصیلی مهندسی و محتوایی هستند اما چارچوب کلی به شرح زیر است:
فاز پروژهبرآورد زمانی (ماه) نیازمندیهای اصلی
فاز 1: مطالعات و طراحی مفهومی (این مرحله) 3 ماه نهاییسازی این سند و طراحی معماری/محتوایی اولیه.
فاز 2: طراحی تفصیلی و تأمین منابع 6 ماه طراحی معماری نهایی، انتخاب پیمانکاران فناوری و نهاییسازی مدل مشارکت مالی.
فاز 3: ساخت و تجهیز زیرساخت 30 ماهاحداث سازه، نصب سیستمهای مرکزی و آمادهسازی فضاها.فاز
4: تولید و نصب محتوای تعاملی 12 ماه (همزمان با فاز 3) تولید محتوای چندرسانهای، برنامهنویسی نرمافزارها و نصب تجهیزات.
فاز 5: بهرهبرداری آزمایشی و افتتاح رسمی 3 ماه اجرای آزمایشی، کالیبراسیون نهایی و بازخوردگیری از گروههای مرجع.
زمان کل تا افتتاح: حدود 4 سال
منابع مالی: نیازمند تعریف یک ردیف اعتباری ملی/استانی مشخص و جذب حمایتهای مالی هدفمند از صندوقهای توسعه فرهنگی و سرمایهگذاریهای نهادهای دولتی/عمومی، است.
مشارکتهای مردمی با تاسیس صندوق بهترین گزینه در این زمینه است
نمایشگاه دائمی «گام دوم انقلاب اسلامی» فراتر از یک پروژه عمرانی یا فرهنگی، یک سند راهبردی ملی است که ضرورت عینی تحقق اهداف ترسیم شده در بیانیه را فراهم میآورد. این نمایشگاه، نه تنها دستاوردهای گذشته را تثبیت میکند، بلکه موتور محرک تبیین و امیدآفرینی برای آینده است.
پیشنهاد راهبردی:
1. تصویب کلیات: تصویب اصل تأسیس و چارچوب مفهومی نمایشگاه توسط بالاترین مرجع.
2. تخصیص اعتبار مطالعه فاز: تخصیص فوری ردیف اعتباری لازم برای آغاز مطالعات فنی، معماری و انتخاب سایت نهایی (فاز 2).
3. تشکیل کارگروه عالی نظارت: تأسیس فوری کارگروه عالی متشکل از نمایندگان معرفیشده در بخش 11 برای مدیریت یکپارچه طرح.
این طرح، نقشه راهی برای سرمایهگذاری بر روی مهمترین سرمایه انقلاب، یعنی "باور و فهم نسل آینده"، ارائه میدهد و تصویب و بستر سازی اجرای آن، تعهد مدیران مرتبط نسبت به تداوم مسیر پیشرفت اسلامی-ایرانی را نشان خواهد داد.