مقدمه و ضرورت »»»»
استان آذربایجان غربی با داشتن ظرفیت های مهم در زمینه کشاورزی ..صنایع غذایی .تجارت مرزی ..گردشگری ..معدن لجستیک ..نیازمند نظام آموزش عالی مسأله محور است .
در حال حاضر بخشی از چالشهای استان ناشی از عدم انطباق مهارت فارغالتحصیلان با نیاز بازار کار .ضعف در تجاری سازی علم و پژوهش و نبود ساز و کار پایدار همکاری دانشگاه و صنعت است .این طرح با رویکرد آمایش سرزمینی به دنبال تخصص گرایی منطقه ای دانشگاه ها و ایجاد زنجیره دانش تا اشتغال است .
چشم انداز و اهداف کلان »»»»»»
افق پنج ساله
تبدیل استان به قطب دانش کاربردی کشاورزی هوشمند در شمال غرب کشور
افزایش نرخ اشتغال فارغالتحصیلان به بالای 70% در رشته های هدف
افزایش سهم قراردادهای پژوهشی صنعت محور به بالای 30%بودجه پژوهشی دانشگاهها
ایجاد حداقل 100شرکت دانش بنیان و فناور همسو با مزیت های منطقه ای
چهار چوب آمایش سرزمینی آموزش عالی »»»»»»
اصول راهبردی
الف) تخصص گرایی مکانی دانشگاه ها بر اساس مزیت های هر شهرستان
ب) تمرکز بر زنجیره ارزش های غالب استان ( کشاورزی.صنابع غذایی. لجستیک مرزی. معدن . گردشگری)
پ) توزیع هوشمند رشته ها و آزمایشگاهها برای جلو گیری از موازی کاری
ج) هم افزایی دانشگاه ها . پارک علم و فناوری .اتاق بازرگانی و صنایع
ظرفیت های علمی موجود ( نمونه نهادهای کلیدی) »»»»
1) دانشگاه ارومیه ..دانشگاه علوم پزشکی ..دانشگاه صنعتی ارومیه ..پارک علم و فناوری آذربایجان غربی
چالشها ی موجود »»»» تمرکز بر آموزش های نظری
ضعف ارتباط ساختاری با بنگاههای اقتصادی. .محدودیت جذب هیئت علمی با تجربه صنعتی ..پائین بودن سهم پژوهش های سفارشی
مدل پیشنهادی همکاری دانشگاه و صنعت »»»( مدل پنج لایه ای)
لایه اول »»»
نیاز سنجی هوشمند بازار کار .ایجاد رصدخانه اشتغال و مهارت استان .استخراج سالانه لیست مهارتهای مورد نیاز صنایع مرزی ..کشاورزی .. گردشگری
لایه دوم »»»»
باز طراحی برنامههای درسی »» افزودن دروس کارگاهی و پروژه محور ..حضور مدیران صنعتی به عنوان مدرس مدعو .الزام کار آموزی 6 الی 12 ماهه در کارخانجات صنعتی و تولیدی
لایه سوم »»» قراردادهای پژوهشی مشترک
تعریف پایاننامههای مسأله محور .. تخصیص گرما پژوهشی مشترک صنعت و دانشگاه ..معافیت مالیاتی برای صنایع حامی پژوهش
لایه چهارم »»»
ایجاد مراکز نوآوری منطقه ای..مرکز نوآوری کشاورزی هوشمند..مرکز لجستیک و تجارت مرزی ..مرکز فرآوری صنایع غذایی صادراتی ..مراکز گردشگری پایدار
لایه پنجم »»»»»
تجاری سازی علوم پژوهش شده و تأسیس شرکتهای استارتاپ ..شتاپ دهنده های تخصصی.. سرمایهگذاری خطر پذیر استانی .اتصال به بازارهای کشورهای همسایه
تخصص گرایی دانشگاه ها بر اساس آمایش منطقه
محور پیشنهادی »»» ارومیه ( صنایع غذایی و کشاورزی پیشرفته)
خوی ( لجستیک و تجارت مرزی)
مهاباد ( گردشگری و خدمات )
تکاب ( معدن و فرآوری فلزات)
میاندوآب ( کشاورزی و تولید نهال و دانه های روغنی )
برنامه عملیاتی پنج ساله »»»»
سال اول /
تشکیل شورای راهبردی دانشگاه و صنعت
تدوین اطلس مهارتی استان
انعقاد بیست قرارداد پژوهشی مشترک
سال دوم و سوم /
راهاندازی مراکز نوآوری ..بازنگری 30% رشته های هدف ..ایجاد 50شرکت فناور
سال چهارم و پنجم /
توسعه صادرات خدمات فنی مهندسی.. استقرار کامل مدل کارآموزی بلند مدت ..افزایش اشتغال فارغالتحصیلان به 70%
مدل تامین مالی »»»»»»»»»»
بودجه استانی توسعه مهارت..مشارکت صنایع بزرگ استان .. صندوق نوآوری و شکوفایی... سرمایهگذاری مشترک بخش خصوصی
شاخصهای ارزیابی »»»»»
نرخ اشتغال فارغالتحصیلان 70%
افزایش تعداد قراردادهای پژوهشی و صنعتی 60%
درآمد حاصل از تجاری سازی علم و فناوری مورد پژوهش 80%
افزایش رتبه علمی دانشگاه ها در شاخص های عملکردی و کاربردی افزایش هدفمند شرکتهای دانش بنیان فعال در استان
اثرات مورد انتظار »»»»
اثرات اقتصادی »» کاهش محسوس بیکاری فارغالتحصیلان دانشگاهی ..افزایش تولید محصولات شرکت های دانش بنیان..رشد صادرات غیر نفتی
اثرات اجتماعی »»»»
کاهش مهاجرت نخبگان علمی ..افزایش اعتماد عمومی به دانشگاه ها
اثرات علمی »»»»»
ارتقاء کیفیت پژوهش های کاربردی ..بهبود جایگاه دانشگاه ها در رتبه بندی های علمی
ساختار نهادی پیشنهادی»»»»»»»»»»
شورای راهبردی آموزش عالی استان .. دبیرخانه دایمی در پارک علم و فناوری.. کار گروه مشترک با اتاق بازرگانی ..کمیته کنترل و رصد مهارت
نتیجهگیری »»»»»»»
با اجرای این طرح دانشگاه های استان از مدل آموزش نظری منفک شده و به مدل دانشگاه کار آفرین و حل مسأله محور تبدیل خواهند شد .
این تحول نه تنها در سطح علمی دانشگاهها را ارتقاء میدهد بلکه عامل شتاب موتور توسعه اقتصادی استان خواهد شد .
این راهکار یکی از دقیق ترین و کاربردی ترین روشهای نوین تحول آموزش در سطح جهانی میباشد .امید است مسیولین محترم به اهمیت این موضوع اهتمام ویژه داشته باشند تا بتوانیم استان و کشورمان را بطرف قله های پیشرفت رهنمون سازیم .
علی احمدیان. پژوهشگر و آینده پژوه