با سلام
احتراما به استحضار می رساند؛ با عنایت به شرایط اقلیمی ویژه شهر بندرعباس، از جمله دمای بسیار بالا، رطوبت قابل توجه، تابش مستقیم و طولانی‌مدت آفتاب، و در برخی نقاط تأثیر مخرب مجاورت با آب شور، به همراه تردد مستمر وسایل نقلیه سنگین، شبکه معابر شهری این شهر به‌طور مستمر در معرض تخریب زودهنگام روسازی آسفالتی قرار دارد. پیامد این شرایط، بروز ترک‌ها، نشست‌ها، شیارشدگی و ایجاد چاله‌های متعدد در سطح خیابان‌ها در بازه زمانی کوتاه پس از اجرا است که این امر منجر به افزایش هزینه‌های لکه‌گیری و روکش، کاهش ایمنی تردد، نارضایتی شهروندان و تحمیل هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم (نظیر اتلاف زمان و افزایش مصرف سوخت) می‌گردد.
بر این اساس، «طرح جامع پیشگیری از تخریب زودهنگام آسفالت خیابان‌های بندرعباس و کاهش هزینه‌های نگهداشت در کوتاه‌مدت» با اهداف ذیل تدوین می‌گردد:
۱. افزایش عمر مفید آسفالت موجود در معابر اصلی و فرعی شهر؛
۲. کاهش حداقل ۳۰ درصدی هزینه‌های نگهداشت، به‌ویژه لکه‌گیری و روکش مجدد، در بازه زمانی دو ساله؛
۳. ارتقای ایمنی عبور و مرور و کاهش نارضایتی شهروندان؛
۴. استقرار نظام نگهداشت پیشگیرانه به جای تعمیرات واکنشی و پرهزینه.
راهکارهای اجرایی این طرح بر چهار محور اصلی استوار است. نخست، استقرار نظام «پایش دوره‌ای و سریع» معابر شهری است. در این راستا، دو تیم میدانی چابک (مجهز به موتورسیکلت یا خودرو سبک) برای بازدید منظم از معابر اصلی به‌صورت ماهانه و معابر فرعی در بازه‌های سه‌ماهه پیش‌بینی می‌گردد. این تیم‌ها موظف‌اند با استفاده از فرم‌های استاندارد ثبت اطلاعات، نوع، شدت و گستره خرابی (از قبیل ترک، چاله، نشست و شیارشدگی) را به‌همراه مستندات تصویری ثبت و بر اساس سه سطح «اضطراری، مهم و معمولی» اولویت‌بندی نمایند. اطلاعات مذکور از طریق پیام‌رسان یا بستر نرم‌افزاری ساده در کوتاه‌ترین زمان ممکن به واحد فنی منتقل می‌شود تا از گسترش خرابی‌های کوچک و تبدیل آن‌ها به آسیب‌های عمیق و پرهزینه جلوگیری گردد.
دومین محور، راه‌اندازی و تقویت «واحد چابک لکه‌گیری» با رویکرد مداخله سریع و استاندارد در مقیاس کوچک است. این واحد با یک اکیپ تخصصی آسفالت‌کاری سبک، مجهز به کاتر جهت برش منظم پیرامون خرابی، کمپکتور دستی برای تأمین تراکم کافی و استفاده از قیر محلول یا امولسیونی جهت تأمین چسبندگی مناسب بین لایه‌های قدیم و جدید، به‌صورت برنامه‌ریزی‌شده در هر منطقه عملیاتی شهرداری، حداقل هفته‌ای یک بار، نسبت به انجام لکه‌گیری اقدام خواهد کرد. فلسفه اصلی این محور آن است که ترمیم به‌موقع و اصولی خرابی‌های کوچک، از تحمیل هزینه‌های بسیار سنگین روکش‌کشی مجدد در سطوح وسیع جلوگیری کرده و به شکل محسوسی بار مالی نگهداشت معابر را کاهش می‌دهد.
سومین محور، اعمال مدیریت موقت بر تردد وسایل نقلیه سنگین در معابر آسیب‌پذیر است. در این بخش، ابتدا معابری که آسفالت آن‌ها به‌تازگی اجرا شده، یا ظرفیت سازه‌ای کافی برای تحمل بار ترافیک سنگین را ندارند، شناسایی می‌گردند. سپس با هماهنگی پلیس راهور، محدودیت زمانی برای تردد خودروهای سنگین (نظیر کامیون و تریلی) در ساعات اوج دما – به‌ویژه حدود ساعت ۱۱ الی ۱۷ در فصول گرم سال – در این محورها اعمال و مسیرهای جایگزین مقاوم‌تر یا کم‌ترددتر برای عبور این وسایل تعریف می‌شود. این اقدام در کوتاه‌مدت موجب کاهش تغییر شکل پلاستیک آسفالت، کاهش شیارشدگی و جلوگیری از تخریب زودرس لایه رویه در حساس‌ترین بازه زمانی دمایی سال خواهد شد.
چهارمین محور، مدیریت آب‌های سطحی و کنترل نشت‌های آب است که یکی از مهم‌ترین عوامل تخریب روسازی محسوب می‌شود. بدین منظور، نقاطی که در آن‌ها نشت آب شرب، شکستگی لوله‌ها، رهاسازی آب کولرها و شست‌وشوی مغازه‌ها بر روی سطح آسفالت، یا جمع شدن آب ناشی از زهکشی نامناسب مشاهده می‌شود، شناسایی و در قالب نقشه‌ای از نقاط بحرانی ثبت خواهد شد. در ادامه، هماهنگی لازم با شرکت آب و فاضلاب جهت رفع سریع نشت‌ها و الزام به بازسازی اصولی روسازی پس از هرگونه حفاری صورت می‌گیرد. همچنین در مواردی که تخلیه آب از واحدهای تجاری اجتناب‌ناپذیر است، نصب سینی‌ها یا کانال‌های روباز کوچک جهت هدایت آب تا جوی یا دریچه مناسب در دستور کار قرار می‌گیرد. این اقدامات از نفوذ آب به زیرلایه آسفالت و بروز نشست‌ها و پوسته‌شدن سطحی که اصلی‌ترین عوامل تخریب زودهنگام به شمار می‌روند، جلوگیری می‌کند.
در کنار محورهای مذکور، آموزش و جلب مشارکت شهروندان و اصناف نیز به‌عنوان یک رکن مکمل در نظر گرفته شده است. در این چارچوب، بروشورها و پوسترهای کوتاه و کاربردی برای مغازه‌داران، رانندگان تاکسی و اتوبوس و سایر استفاده‌کنندگان اصلی معابر تهیه و توزیع می‌شود که در آن بر اهمیت عدم رهاسازی آب بر روی آسفالت و ضرورت گزارش سریع خرابی‌ها به سامانه‌های ارتباط مردمی شهرداری تأکید شده است. همچنین نصب تابلوهای اطلاع‌رسانی در برخی نقاط پرتردد با پیام‌هایی در خصوص نقش گزارش مردمی در کاهش هزینه‌های شهر، می‌تواند به ارتقای حس مسئولیت‌پذیری و مشارکت شهروندان کمک شایانی نماید.
با توجه به محدودیت منابع مالی و انسانی، اجرای طرح به‌صورت مرحله‌ای پیش‌بینی شده است. در مرحله نخست و فوری (بازه سه‌ماهه)، تمرکز بر راه‌اندازی تیم‌های پایش میدانی، تشکیل واحد چابک لکه‌گیری و اختصاص اولویت به معابر اصلی و پرتردد از جمله بلوارهای اصلی و مسیرهای منتهی به مراکز حساس نظیر بیمارستان‌ها، پایانه‌ها و بازارهای اصلی خواهد بود. در مرحله میان‌مدت (۶ تا ۱۲ ماه)، اصلاح نقاط بحرانی هدایت آب، اعمال محدودیت‌های زمانی برای تردد سنگین در معابر آسیب‌پذیر، و آغاز برنامه‌های آموزش و اطلاع‌رسانی شهروندی دنبال می‌شود. در مرحله تثبیت (۱۲ تا ۲۴ ماه)، نتایج و داده‌های جمع‌آوری‌شده از مراحل قبلی تحلیل و بر اساس آن، نظام نگهداشت پیشگیرانه در بودجه سالانه شهرداری نهادینه و بانک اطلاعاتی خرابی‌ها، هزینه‌ها و اولویت‌های روکش‌کشی اساسی تشکیل می‌گردد.
برآورد اولیه نشان می‌دهد که با اجرای منسجم این طرح، از طریق لکه‌گیری به‌موقع و جلوگیری از گسترش خرابی‌ها، می‌توان حداقل ۲۰ تا ۳۰ درصد از هزینه‌های سالانه روکش معابر را کاهش داد. همچنین با کاهش حفاری‌های تکراری ناشی از نشت آب و الزام به بازسازی اصولی پس از حفاری، هزینه‌های ناشی از تعمیر مجدد معابر دست‌کم ۱۵ درصد کاهش خواهد یافت. در مجموع، انتظار می‌رود اجرای این طرح ضمن افزایش کیفیت و دوام روسازی معابر، کاهش چشمگیر شکایات مردمی مرتبط با خرابی آسفالت، کاهش چاله‌ها و ترک‌ها در معابر اصلی، و بهبود شاخص‌های ایمنی تردد را به‌دنبال داشته باشد. برای ارزیابی موفقیت طرح، شاخص‌هایی نظیر کاهش حداقل ۴۰ درصدی تعداد چاله‌های گزارش‌شده در معابر اصلی در پایان سال اول، کاهش دفعات نیاز به روکش‌کشی کامل نسبت به سال پایه، کاهش ۳۰ درصدی تماس‌ها و شکایات مرتبط با وضعیت آسفالت در سامانه‌های پاسخگویی شهرداری، و بهبود نتایج نظرسنجی از بهره‌برداران اصلی معابر (خصوصاً رانندگان ناوگان حمل‌ونقل عمومی) در نظر گرفته خواهد شد.
این طرح با تکیه بر استفاده بهینه از منابع موجود، تغییر رویکرد از «تعمیرات پرهزینه و دیرهنگام» به «نگهداشت پیشگیرانه، هدفمند و کم‌هزینه» را دنبال کرده و می‌تواند در کوتاه‌مدت به کاهش محسوس هزینه‌ها و ارتقای رضایت شهروندان بندرعباس منجر شود.